Çocuğum Bazı Sesleri Söyleyemiyor: Sürekli Düzeltmeli Miyim?
Ses hatalarını anlamak ve konuşma değerlendirmesine hazırlanmak için kısa bir rehber.
Çocuğunuz bir kelimeyi farklı söylediğinde siz doğru biçimini biliyor, onun da hemen söylemesini istiyor olabilirsiniz. Ancak bir sesin neden zor geldiğini anlamadan her konuşmayı tekrar çalışmasına dönüştürmek, aile için de çocuk için de yorucu bir rutine dönüşebilir.
Harf Mi, Ses Mi?
Günlük dilde “harfi söyleyemiyor” desek de konuşurken ürettiğimiz şey seslerdir. Çocuk bir sesi başka bir sesle değiştirebilir, atlayabilir veya kelimeye fazladan ses ekleyebilir. Küçük çocukların öğrenirken yaptığı bazı hatalar gelişimin parçasıdır; hatanın devam etmesi ve anlaşılmayı güçleştirmesi değerlendirmeyi gerektirebilir. Kullanılan dil ve ağız özellikleri de dikkate alınmalıdır; dilsel farklılıklar tek başına bozukluk değildir.
Bir Kelimeden Sonuç Çıkarmayın
Örneğin yalnızca “r” sesine odaklanmak yerine, hangi kelimelerin kimler tarafından anlaşılmadığını not edebilirsiniz. Evde anlaşılan bir sözcük, dışarıda tekrar soruluyor olabilir. Görüşmeye “şu sesi söyleyemiyor” bilgisinin yanında bu günlük örnekleri götürmek, sorunun yaşam içindeki karşılığını anlatmanıza yardımcı olur.
Değerlendirmede Neler İncelenir?
Dil ve konuşma terapisti ses üretimini ve iletişim becerilerini inceler; dudak, dil ve çene hareketlerini gözlemler. İşitmenin kontrol edilmesi de önemlidir. Gerektiğinde dili anlama ve anlatma becerilerine bakılır. Bu nedenle tek bir kelimeyi dinlemek, tüm değerlendirmeyi karşılamaz.
Ev Çalışması Nasıl Belirlenir?
Terapi; sesin üretimini öğrenme, doğru ve farklı üretimleri ayırt etme, kelime ve cümlelerde çalışma ve konuşmaya taşıma gibi hedefler içerebilir. Evde hangi çalışmanın yapılacağı çocuğa göre belirlenmelidir. Görüşmede “Hangi örneği kullanayım, nasıl yardım edeyim, zorlanırsa ne yapayım?” sorularını sorun. Böylece rastgele tekrarlar yerine, size açıklanmış bir uygulamayı takip edebilirsiniz.