Sıra Bende, Sıra Sende: Konuşma Olmadan da Başlayan İletişim Oyunları
Top, blok ve oyuncaklarla karşılıklı katılımı desteklemek; beklemeyi zorlamadan oyuna sıra ve paylaşım eklemek.
Sıra almak yalnızca konuşmak değildir
Bir topu birbirine yuvarlamak veya aynı yapıya sırayla blok eklemek karşılıklı bir etkinlik olabilir. Çocuğun katılımı bir bakış, hareket veya nesneyi uzatmayla da görülebilir. Bunları yalnızca konuşmaya hazırlık sınavı olarak düşünmeyin. Paylaşımın kendisi değerlidir. Oyunun süresi ve biçimi çocuğun ilgisine, rahatlığına ve ihtiyaçlarına göre değişebilir.
Basit bir top oyunu
Karşılıklı rahatça oturup topu yavaşça yuvarlayabilirsiniz. Çocuk geri göndermediğinde hemen yönergeyi tekrar tekrar vermek yerine ne yaptığını izleyin. Topu yanında tutmak veya başka bir yere yuvarlamak isteyebilir. Siz de oyuna onun seçtiği yoldan katılabilirsiniz. Topu geri vermeden başka hiçbir şeye ulaşamayacağı bir düzen kurmak gerekmez.
Bloklarla ortak bir amaç
Bir kule yapmak istiyorsa bir blok eklemeyi teklif edebilirsiniz. Her hamleyi “Sıra bende” komutuyla yönetmek yerine bazen yalnızca hareketi gösterin. Çocuk kulenin yıkılmasını istiyorsa ortak oyunun yeni yönü bu olabilir. Önceden belirlediğiniz modeli tamamlatmak tek hedef değildir. Çocuğun katkısını izlemek, birlikte üretilecek fikre alan açar.
Bekleme süresini sınava çevirmemek
Çocuğun yanıtını beklemek, onu uzun süre istediği nesneden mahrum bırakmak anlamına gelmez. Kısa bir boşluk bırakıp girişimini izleyebilirsiniz; ihtiyacı varsa yardım edin. Huzursuzluk arttığında etkinliği sürdürmek zorunda değilsiniz. “Sabretmeyi öğrensin” diye oyunu kasıtlı olarak zorlaştırmak, bu yazıdaki iletişim yaklaşımının amacı değildir.
Göz temasını şart koşmamak
Oyuna katıldığını anlamak için yalnızca yüzünüze bakıp bakmadığını izlemeyin. Nesneyi uzatması, sizin hareketinize karşılık vermesi veya aynı etkinliğe dönmesi de önemlidir. “Bana bakmadan vermem” kuralı koymak gerekli değildir. Özellikle farklı iletişim ihtiyaçları olan çocuklarda katılımın nasıl destekleneceği bireysel değerlendirmeyle ele alınmalıdır.
Günlük örneklerden hedefe ulaşmak
Birlikte kaldığınız birkaç anı not edebilirsiniz: “Topu iki kez geri gönderdi, sonra arabaya geçti.” Bu bir tanı testi veya başarı kotası değildir. Etkileşim konusunda kaygınız varsa terapistle görüşüp rahat katıldığı ve zorlandığı durumları paylaşın. Amaç bütün çocuklara aynı oyun basamaklarını yaptırmak değil, çocuğun iletişim yollarını anlayarak anlamlı katılımı desteklemektir.