2 Yaşındaki Çocuğum Konuşmuyor: Ne Yapmalıyım?

İlk adım beklemek değil, gelişimi birlikte anlamak

İki yaşındaki çocuğunuzun az konuşması sizi kaygılandırabilir. Bu kaygıyı başka çocuklarla yarışa dönüştürmeden ele almak mümkündür. Sözcük sayısı tek başına çocuğun bütün iletişim becerilerini göstermez. İsteklerini nasıl ilettiği, sizi nasıl anladığı, oyuna nasıl katıldığı ve son aylarda yeni beceriler edinip edinmediği de önemlidir. Bir gelişim listesine bakarak tanı konulamaz; ancak kaygı varsa dil ve konuşma terapistiyle görüşmek için kesin bir yaş sınırını beklemek gerekmez.

İki sözcüğü bir araya getirmek ne demektir?

CDC, iki yaş civarında en az iki sözcüğü birlikte söylemeyi izlenen gelişim becerilerinden biri olarak belirtir. “Anne gel” veya “Top ver” gibi kendiliğinden kullanılan ifadeler buna örnektir. Bir yetişkinin söylediğini aynen yinelemekle farklı durumlarda kendi mesajını kurmak aynı gözlem değildir. Sözcüklerin yetişkin söyleyişine tamamen benzemesi de şart değildir. Çocuğun aynı anlam için tutarlı biçimde kullandığı seslenmeleri not etmek, görüşmede iletişim repertuvarını anlatmanıza yardımcı olur.

Evde hangi örnekleri not edebilirsiniz?

Bir gün boyunca sınav yapmak yerine üç doğal an seçin: yemek, oyun ve dışarı çıkma. Çocuğun ne istediğini, bunu nasıl anlattığını ve sizin nasıl yanıt verdiğinizi kısa cümlelerle yazın. Örneğin “Kapının yanında ayakkabısını gösterdi; dışarı çıkmak istediğini düşündüm” yararlı bir gözlemdir. Yalnızca söyleyemediği sözcükleri listelemeyin. İşaret etme, size bir şey getirme, yardım isteme, itiraz etme ve paylaşılan bir oyuna katılma gibi girişimleri de ekleyin.

Günlük konuşmayı daha erişilebilir hâle getirmek

Birlikte yaptığınız işi kısa ifadelerle anlatabilirsiniz. Çocuğun ilgisi arabadaysa “Araba gidiyor” demek, art arda renk ve sayı soruları sormaktan daha doğal bir konuşma modeli sunar. Çocuğun yanıtı için duraklayın; sessizliği hemen yeni bir soruyla doldurmayın. İşaret ettiğinde mesajını kabul edip uygun sözcüğü siz söyleyin. Su veya yiyecek gibi temel ihtiyaçları bir kelime söyleme şartına bağlamayın. Amaç iletişim isteğini koruyarak anlaşılabileceği deneyimler oluşturmaktır.

Değerlendirmede hangi bilgiler birlikte ele alınır?

Gelişim öyküsü, işitme durumu, anlama, anlatma ve oyun becerileri birlikte incelenir. Evde birden fazla dil kullanılıyorsa bütün dillerdeki iletişim deneyimi önemlidir. Ailenin kendi dilini bırakması otomatik bir çözüm değildir. Görüşmeye varsa işitme sonuçlarını, önceki gelişim değerlendirmelerini ve günlük örneklerinizi getirebilirsiniz. Çocuk ilk ortamda çekingen davranırsa evdeki becerilerini anlatmanız yardımcı olur; tek bir oturumdaki sessizlik bütün gelişimi temsil etmeyebilir.

Ne zaman daha hızlı başvurulmalı?

Önceden kullanılan sözcüklerin veya başka kazanılmış becerilerin kaybolması, seslere tepki konusunda belirgin kuşku ya da iletişimde belirgin gerileme varsa çocuk hekimiyle gecikmeden görüşün. Dil ve konuşma değerlendirmesi gerekli tıbbi incelemelerin yerine geçmez. “Babası da geç konuşmuştu” bilgisi öyküye eklenebilir, fakat değerlendirmeyi erteleme gerekçesi olmamalıdır. İzlem önerilirse neyin, hangi aralıkla izleneceğini ve hangi değişiklikte yeniden başvuracağınızı açıkça sorun.

Şanlıurfa’da ilk görüşmeye hazırlanmak

Karaköprü’de yüz yüze görüşme için başvururken çocuğun yaşını ve sizi kaygılandıran iki veya üç günlük örneği paylaşmanız yeterli bir başlangıçtır. Bu bilgiler tek başına tanı ya da seans sayısı belirlemez. Görüşmede önceliklerinizi de konuşabiliriz: isteklerini anlatması, oyunda paylaşım kurması veya günlük yönergeleri anlaması gibi. Randevu, gün ve saat karşılıklı teyit edildiğinde kesinleşir. Hazırladığınız notları yanında getirmek, görüşme sırasında önemli örnekleri unutmamanıza yardımcı olur.